Skończyłam filologię polską. Na studiach miałam literaturę dawną i współczesną, dydaktykę języka i literatury, wiedzę o uczniach ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, pedagogikę i psychologię, prawo oświatowe, a nawet zajęcia ze sztuki autoprezentacji – specjalnie szukałam swoich indeksów, żeby to sprawić. Byłam przygotowana do pracy nauczyciela języka polskiego. Ale nie do bycia wychowawcą…

Rewolucja cyfrowa z AI w roli głównej wymaga dziś szczególnej refleksji. Po pierwszych latach entuzjazmu związanego z używaniem generatywnych dużych modeli językowych w gospodarce, nauce i edukacji, przyszło jednak pewne otrzeźwienie - pojawia się więcej znaków zapytania. O różnych aspektach współżycia z AI w szeroko rozumianej edukacji rozmawiano podczas wystąpień i debat XVII edycji konferencji Lepsza Edukacja we Wrześni.

Bezpieczeństwo w sieci to pojęcie, z którym spotykamy się niemal na każdym kroku. Pojawia się w makroskali, gdy mówimy o atakach cybernetycznych czy dezinformacji, i w mikroskali – kiedy mowa o naruszeniach prywatności w sieci. Ale czy tylko w takim rozumieniu jest ono obecne w życiu użytkowników internetu? Jak wynika z najnowszego raportu Fundacji Szkoła z Klasą „Bezpieczeństwo w sieci”, za tytułowym pojęciem kryje się coś więcej – różne potrzeby: od zabezpieczeń i zachowania prywatności, przez kwestie relacyjne i emocjonalne, po autentyczność czy odpowiedzialność za własne działania online.

Nauczyciele często doświadczają poczucia samotności i izolacji, mimo że na co dzień pracują w otoczeniu setek ludzi (uczniów, rodziców, koleżanek i kolegów z pracy). Jest to pewien paradoks, nazywany często „samotnością w tłumie”, który wynika ze specyfiki zawodu, ogromnej odpowiedzialności oraz braku głębszych relacji z dorosłymi w czasie pracy.

Przygotowując materiały do programu szkoleniowego, zostałem poproszony o wyjaśnienie jednego z pozornie prostych tematów, jak powinno wyglądać ocenianie w szkole w świecie AI. Odpowiedziałem, że nie oceniam już przede wszystkim efektów, lecz decyzje. Dlaczego? Co właściwie przestało być dowodem uczenia się?

Inspiracją do niniejszych wywodów było spotkanie w Warszawie pt. Experience AI!, zorganizowane przez Fundację OFF School. Jednym z omawianych wątków było bezpieczeństwo w korzystaniu z narzędzi AI i antropomorfizacja urządzeń AI. Padło retoryczne pytanie, czy w konwersacji z aplikacjami AI używać grzecznościowych zwrotów typu dzień dobry, dziękuję. Zdania na sali były zróżnicowane.

15 lutego minęły dwa lata od wejścia w życie ustawy o ochronie małoletnich, która w sposób systemowy wzmocniła ochronę dzieci przed przemocą i nałożyła na szkoły, przedszkola, organizacje społeczne oraz inne podmioty pracujące z dziećmi obowiązek wdrożenia Standardów Ochrony Małoletnich. To dobry moment na zastanowienie się, czy przyjęte rozwiązania spełniają swój cel.

Od pierwszych wypowiedzi w mediach wicedyrektora Instytutu Badań Edukacyjnych, Tomasza Gajderowicza, na temat planów reformy edukacji, z niecierpliwością czekałem na zapowiadane przezeń wyposażenie nauczycieli w nowoczesne narzędzia, oparte na wynikach badań. No i wreszcie… mamy to!

Nowy raport, przygotowany przez konsorcjum czterech organizacji z Polski, Holandii i Hiszpanii (2026) zwraca uwagę na potrzebę bardziej kontekstowego podejścia do nauczania matematyki. Podpowiada również sposoby pozytywnego oddziaływania na uczniów – przezwyciężania różnych barier, które przeszkadzają lub utrudniają im edukację matematyczną. Opracowanie to powstało na podstawie badań jakościowych - blisko 50 wywiadów pogłębionych z nauczycielami szkół branżowych i technicznych w trzech krajach UE.

Każdego dnia pojawiają się różne nowinki o sztucznej inteligencji. Jedni korzystają intensywnie, inni się dystansują. Jednak warto wiedzieć więcej o tym, jak działa AI, bo to już nasza codzienność - także w edukacji. Wsparciem dla nauczycieli są bezpłatne szkolenia „Lekcja:AI”. Można wybrać jeden z trzech poziomów, a na zaawansowanym uczyć się tworzyć własne rozwiązania w oparciu o AI, pod okiem trenerów z branży IT.

Pojęcie „resetu” coraz częściej pojawia się w debatach publicznych jako synonim narzuconej zmiany, centralizacji decyzji i technokratycznej kontroli. W takim ujęciu reset budzi opór i często kojarzy się z projektem realizowanym ponad instytucjami i ponad ludźmi. Tymczasem w perspektywie edukacyjnej warto nadać temu pojęciu inne znaczenie.

Wiele mówi się o korzyściach wynikających z obserwacji koleżeńskiej lekcji nauczycieli. Ale można też zmienić perspektywę. Jak obserwować przebieg lekcji w klasie jako uczeń? Czy można obserwować relacje?

Pojawienie się wyspecjalizowanych agentów AI do nauki, pisania, badań czy organizacji własnej pracy, stawia przed edukacją pytanie, które jest zarówno praktyczne, jak i filozoficzne: czy człowiek jest jeszcze potrzebny w procesie uczenia się? Skoro agenci potrafią analizować, planować i generować treści szybciej od nas, to jaki sens ma dziś mówienie o partnerstwie poznawczym człowieka i sztucznej inteligencji?

Myśląc o przyszłości szkoły coraz rzadziej stawiamy pytanie, czy sztuczna inteligencja wejdzie do edukacji, a coraz częściej – jaką rolę w niej odegra. Zrobię zatem odważne, lecz realistycznego założenie: w najbliższej przyszłości ustawodawca uzna asystentów AI za pełnoprawnych partnerów pracy dyrektora i nauczyciela. Nie jest to jednak wizja futurologiczna, lecz eksperyment myślowy mający sprawdzić, jakie konsekwencje organizacyjne, kompetencyjne i etyczne niesie taki model oraz czy polska szkoła byłaby w stanie go udźwignąć.

Jak wykorzystać program Canva Education (Canva ZPE) na lekcjach, w projektach i w pracy z uczniami? Możliwości tego bezpłatnego dla nauczycieli i uczniów programu można pokazać przez pryzmat kompetencji 7C.

Szkoła od lat próbuje nadążyć za technologią. Kupuje sprzęt, wdraża platformy, testuje kolejne narzędzia. Rzadziej jednak zadaje pytanie: po co i w jakim celu uczniowie mają z tej technologii korzystać.

Sztuczna inteligencja nie zapukała do szkolnych drzwi – po prostu w nich stanęła. Zanim zdążyliśmy się przygotować, zanim ustaliliśmy wspólne reguły, zanim nauczyliśmy się z nią obchodzić, AI już była wśród nas. W telefonach uczniów, w ich pracach domowych, w materiałach przygotowywanych przez nauczycieli. Nie pytała o pozwolenie, nie czekała na reformy. Po prostu jest. I to wiele zmienia.

Z raportu Microsoft Work Trend Index 2025 wynika, że 84% liderów biznesowych w Polsce planuje wdrożyć agentów AI w ciągu najbliższego roku, a 53% pracodawców deklaruje, że nie zatrudni osoby bez umiejętności AI. Z drugiej strony, raport Talent Days i Microsoft wskazuje, że 97% młodych Polaków korzysta dzisiaj ze sztucznej inteligencji, ale tylko 12% czuje się gotowych do pracy z jej wykorzystaniem. Dlatego tak ważne jest, aby już dziś uczyć młodych ludzi, jak świadomie, bezpiecznie i efektywnie korzystać ze sztucznej inteligencji – zarówno w szkole, w pracy, jak i w codziennym życiu. To zadanie spoczywa przede wszystkim na nauczycielach i całym systemie edukacji, który musi przygotować młode pokolenie do funkcjonowania w świecie opartym na AI.

Choć świadomość społeczna na temat ADHD systematycznie rośnie, a na rynku pojawia się coraz więcej publikacji poświęconych temu zagadnieniu, wielu rodziców wciąż doświadcza poczucia zagubienia i przeciążenia. Wychowywanie dziecka z ADHD wiąże się z codziennymi trudnościami, które bywają wymagające emocjonalnie i organizacyjnie – od problemów z koncentracją, przez impulsywność, aż po napięcia w relacjach rodzinnych i szkolnych. W takich sytuacjach sama wiedza teoretyczna może okazać się niewystarczająca.

Dobre relacje i zaufanie są fundamentem efektywnego przywództwa. Stwarzają także atmosferę sprzyjającą uczeniu się - w każdej szkole. Warto zwrócić uwagę na dwa wymiary zaufania - w miejscu pracy (szkole) oraz pomiędzy nauczycielem i uczniem.

Nauczyciele w obawie przed tym, że uczniowie nie usłyszeli polecenia często je powtarzają. Uczniowie przyzwyczajają się do tego, że nauczyciel powtarza nawet kilka razy polecenie i nie skupiają się, aby usłyszeć je za pierwszym razem. Nauczyciel jest w trudnej sytuacji, bo jeśli nawet poprosi uczniów o uwagę i ma poczucie, że uczniowie zrozumieli polecenie, to i tak odzywają się głosy: „Co musimy zrobić?”.

Zanim przejdę do właściwego tematu, postanowiłam podzielić się z Wami listą pytań, które od kilku lat towarzyszą mi podczas mojej szkolnej podróży i szukania swojego sposobu na edukację. Któregoś dnia dotarło do mnie, że prawdziwa zmiana nie zaczyna się od reformy czy nowego programu, lecz refleksji nauczyciela nad własną praktyką i uważnego przyjrzenia się temu, jak i dlaczego działamy w klasie.

Model wyboru szkoły średniej oparty wyłącznie o wyniki olimpiad i egzaminów, szczególnie tego maturalnego, jest przestarzały. Obecnie, chcąc zapewnić zrównoważony rozwój młodym osobom, które w niedalekiej przyszłości będą odpowiedzialne za nasz kraj, powinniśmy patrzeć również na to, co daje szkoła poza samą wiedzą. W szczególności na takie kwestie, jak: sprawczość, rozwój kompetencji miękkich czy dobrostan uczniów. Nowe podejście oferuje Stowarzyszenie Świadomie Wybieram wraz z koalicją organizacji skupiających się na promocji nauki i edukacji: Stowarzyszeniem Demagog, Fundacją Zwolnieni z Teorii, Fundacją „Nauka. To Lubię” oraz Stowarzyszeniem Dyrektorów Szkół Średnich.

Boty AI jednoczą się i porozumiewają bez udziału ludzi, prowadzą wiele działań w przestrzeni niedostępnej dla człowieka – powiedział PAP prof. Włodzisław Duch, ekspert Światowej Akademii Sztucznej Świadomości. Dodał, że „społeczeństwa sztucznych bytów” mogą w przyszłości stać się niebezpieczne.

Wielu nauczycieli rozpoczynających prace, ale też zapewne i ci z pewnym już stażem w szkole zadają sobie pytania: Czy nie jestem zbyt „miękki”/"miękka" w kontaktach z uczniami? lub Czy nie przesadzam z wymaganiami i dyscypliną?

Moim zdaniem obecnie obowiązujący model szkoły się wyczerpał - uczę fizyki w szkole podstawowej dopiero od sześciu lat, ale widzę, że powinniśmy jak najszybciej zacząć na serio zastanawiać się jak go zmienić. Pora przeorientować szkołę z systemu przekazywania nadmiaru różnorodnych i często nie powiązanych ze sobą informacji na system rozwijający myślenie uczniów w oparciu o informacje, które otrzymują.

Nauczycielom zdarza się narzekać na szkolenia, w których muszą uczestniczyć w swoich szkołach. Dla dyrekcji, która dba o rozwój swojej kadry to może być spore wyzwanie. Oto dziesięć rad, jak zaplanować i przeprowadzić dobre szkolenie dla własnej rady pedagogicznej.