Ze świata edukacji
Więcej
Bezpieczeństwo w sieci to pojęcie, z którym spotykamy się niemal na każdym kroku. Pojawia się w makroskali, gdy mówimy o atakach cybernetycznych czy dezinformacji, i w mikroskali – kiedy mowa o naruszeniach prywatności w sieci. Ale czy tylko w takim rozumieniu jest ono obecne w życiu użytkowników internetu? Jak wynika z najnowszego raportu Fundacji Szkoła z Klasą „Bezpieczeństwo w sieci”, za tytułowym pojęciem kryje się coś więcej – różne potrzeby: od zabezpieczeń i zachowania prywatności, przez kwestie relacyjne i emocjonalne, po autentyczność czy odpowiedzialność za własne działania online.
Nowy raport, przygotowany przez konsorcjum czterech organizacji z Polski, Holandii i Hiszpanii (2026) zwraca uwagę na potrzebę bardziej kontekstowego podejścia do nauczania matematyki. Podpowiada również sposoby pozytywnego oddziaływania na uczniów – przezwyciężania różnych barier, które przeszkadzają lub utrudniają im edukację matematyczną. Opracowanie to powstało na podstawie badań jakościowych - blisko 50 wywiadów pogłębionych z nauczycielami szkół branżowych i technicznych w trzech krajach UE.
Nowa Era opublikowała 3. edycję ogólnopolskiego raportu „Przedszkolne Pryzmaty”, opracowanego we współpracy z Synergion oraz ponad 700 nauczycielami wychowania przedszkolnego. Publikacja pokazuje, jak wygląda codzienność przedszkola widziana oczami nauczycieli - między ogromnym zaangażowaniem a systemowymi ograniczeniami, które coraz trudniej ignorować.
Wielu osobom w edukacji udziela się entuzjazm związany z możliwością skorzystania z pomocy sztucznej inteligencji (AI). Być może jednak ulegamy wpływowi marketingu korporacji międzynarodowych, które przekonują nas, że oferują nam wspaniałe narzędzie edukacyjne i po prostu nie można z niego nie skorzystać. Zwłaszcza, że za darmo. Powinniśmy zachować ostrożność, tak nauczyciele, jak i osoby uczące się. Sytuacja nie jest tak różowa, jak mogłoby się to wydawać. Oczywiście - wydaje się, że podstawowe użycie narzędzi sztucznej inteligencji sprawia, iż zadania wykonujemy szybciej. Ale czy zastanawiamy się, za jaką cenę?
Rysowanie, śpiewanie, ruch i taniec oraz angażowanie wielu zmysłów pomaga w uczeniu się i zapamiętywaniu. W tym wpisie kilka przykładów, jak można zaangażować zmysły w nauczanie.
Według nowego badania Eurobarometru dziewięciu na dziesięciu Europejczyków włączyłoby umiejętności cyfrowe do edukacji na wszystkich poziomach. Badanie „Przyszłe potrzeby w edukacji cyfrowej” ujawnia poglądy obywateli na temat znaczenia umiejętności cyfrowych w edukacji, w tym roli nauczycieli, integracji sztucznej inteligencji (AI) oraz korzyści i wyzwań związanych z technologią w nauczaniu i uczeniu się.
Rewolucja cyfrowa z AI w roli głównej wymaga dziś szczególnej refleksji. Po pierwszych latach entuzjazmu związanego z używaniem generatywnych dużych modeli językowych w gospodarce, nauce i edukacji, przyszło jednak pewne otrzeźwienie - pojawia się więcej znaków zapytania. O różnych aspektach współżycia z AI w szeroko rozumianej edukacji rozmawiano podczas wystąpień i debat XVII edycji konferencji Lepsza Edukacja we Wrześni.
Inspiracją do niniejszych wywodów było spotkanie w Warszawie pt. Experience AI!, zorganizowane przez Fundację OFF School. Jednym z omawianych wątków było bezpieczeństwo w korzystaniu z narzędzi AI i antropomorfizacja urządzeń AI. Padło retoryczne pytanie, czy w konwersacji z aplikacjami AI używać grzecznościowych zwrotów typu dzień dobry, dziękuję. Zdania na sali były zróżnicowane.
Wczoraj odbyła się Gala Dnia Bezpiecznego Internetu, inaugurując już 22. obchody tego edukacyjnego święta. Cel tego projektu pozostaje niezmienny od lat - inicjowanie i propagowanie działań na rzecz bezpiecznego dostępu dzieci i młodzieży do zasobów internetowych, zaznajamianie rodziców, nauczycieli i wychowawców z problematyką bezpieczeństwa online oraz promocję pozytywnego wykorzystywania Internetu. A że technologia zawsze wyprzedza edukację – zdaje się co roku przybywa nowych wyzwań.
Autonomia to samodzielne stanowienie o sobie, swoich zasadach i decyzjach. Może dotyczyć jednostek i całych społeczności. Ma znaczenie w różnych dziedzinach życia, na przykład, w polityce, filozofii, psychologii, pracy. W społeczeństwie demokratycznym uważana jest za zjawisko niezwykle cenne, bowiem wzmacnia u ludzi chęć samodzielnego działania, skłania do przyjmowania na siebie odpowiedzialności, sprzyja pełnemu wykorzystaniu osobistych zasobów oraz zwiększa motywację do mierzenia się z napotkanymi problemami.
15 stycznia w Lubrzy na ziemi lubuskiej zainaugurowano ogólnopolską kampanię informacyjną MEN „Kierunek: Kompas Jutra”. Ma ona na celu wsparcie wdrożenia przygotowywanej obecnie reformy edukacji. Wiedziony ciekawością obejrzałem zapis wideo z briefingu dla dziennikarzy, którym rozpoczęto tę imprezę. Chciałem dowiedzieć się, co zebrani na scenie oficjele mają do zakomunikowania opinii publicznej.
Od dekad matematyka zajmuje centralne miejsce w polskim systemie edukacji. Obowiązkowa od pierwszej klasy szkoły podstawowej aż po maturę, traktowana jako fundament wykształcenia, ma rzekomo rozwijać logiczne myślenie, precyzję i zdolność rozwiązywania problemów. Ale czy rzeczywiście spełnia te cele? A może - jak twierdzi coraz więcej uczniów, rodziców i nauczycieli - jest to kosztowna iluzja, która marnuje czas, pieniądze i potencjał młodych ludzi?
Nie tak dawno śnieżna zima z mrozami i gołoledzią, spowodowała, że w niektórych szkołach czasowo zawieszono zajęcia w szkołach i czasowo przywrócono zajęcia online. Tak jak w pandemii, tylko na znacznie mniejszą skalę, lokalnie. I na bardzo krótki czas. Można postawić pytanie czy wykorzystaliśmy naukę z pandemii. Teraz to czasowe kształcenie online to niczym przypominająca szczepionka. By utrwalić umiejętności. Obecna zima to przykład sytuacji kryzysowej i nieprzewidywalnej. Możemy spodziewać się różnych katastrof, czy to powodzi, czy nawet działań wojennych, fali upałów i wielu innych, trudnych do przewidzenia. Jak sobie radzimy w takich sytuacjach?
Co spowodowało, że na przestrzeni czterech lat pomiędzy badaniami PISA wzrosła tak bardzo niechęć uczniów do matematyki i obniżył się poziom umiejętności matematycznych? – na te pytania, biorąc na warsztat szkoły branżowe i techniczne, próbują odpowiedzieć twórcy raportu „Uwolnić potencjał! Bariery i możliwości w nauczaniu matematyki w szkołach branżowych i technicznych”.
Skończyłam filologię polską. Na studiach miałam literaturę dawną i współczesną, dydaktykę języka i literatury, wiedzę o uczniach ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, pedagogikę i psychologię, prawo oświatowe, a nawet zajęcia ze sztuki autoprezentacji – specjalnie szukałam swoich indeksów, żeby to sprawić. Byłam przygotowana do pracy nauczyciela języka polskiego. Ale nie do bycia wychowawcą…
Nauczyciele często doświadczają poczucia samotności i izolacji, mimo że na co dzień pracują w otoczeniu setek ludzi (uczniów, rodziców, koleżanek i kolegów z pracy). Jest to pewien paradoks, nazywany często „samotnością w tłumie”, który wynika ze specyfiki zawodu, ogromnej odpowiedzialności oraz braku głębszych relacji z dorosłymi w czasie pracy.
Przygotowując materiały do programu szkoleniowego, zostałem poproszony o wyjaśnienie jednego z pozornie prostych tematów, jak powinno wyglądać ocenianie w szkole w świecie AI. Odpowiedziałem, że nie oceniam już przede wszystkim efektów, lecz decyzje. Dlaczego? Co właściwie przestało być dowodem uczenia się?
Od pierwszych wypowiedzi w mediach wicedyrektora Instytutu Badań Edukacyjnych, Tomasza Gajderowicza, na temat planów reformy edukacji, z niecierpliwością czekałem na zapowiadane przezeń wyposażenie nauczycieli w nowoczesne narzędzia, oparte na wynikach badań. No i wreszcie… mamy to!
Podcasty to audycje dźwiękowe, których odcinki ukazują się regularnie i można je odsłuchać za pomocą urządzenia mobilnego, zdobywają coraz większą popularność w naszym kraju. Podczas gdy w krajach anglosaskich, np. w USA czy Kanadzie, podcasty ugruntowały już swoją pozycję, w Polsce świadomość tego, czym jest podcast oraz dostępność szerokiej bazy podcastów na różne tematy wciąż się dopiero tworzy.
Każdy z nas może mieć wpływ na zmianę edukacji szkolnej. Wystarczy tylko… zacząć współpracować, przygotowywać małe i duże zmiany w szkole oraz wdrażać je w życie. Proste? No nie, nie takie proste, ale na pewno jest to możliwe. Jeśli tego naprawdę chcemy, zacznijmy zmiany w edukacji od naszej szkoły, w której uczymy lub do której chodzą nasze dzieci.
Jak sobie radzimy w szkole z "trudnymi" zachowaniami uczniów? Jak reagować, jak poszukiwać najlepszego rozwiązania? Co warto, a czego nie warto robić - o tym opowiadał w webinarze Superbelfrzy Nocą #31 Prof. UAM dr. hab. Jacek Pyżalski z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Badania naukowe są raczej zgodne w ocenie wpływu muzyki na rozwój mózgu małego dziecka – jest on jak najbardziej pozytywny. Z drugiej strony od wielu lat można zaobserwować powolny regres edukacji muzycznej w szkole – uznano chyba, że to zbyt trudne i kosztowne kształcić nauczycieli muzyki, nie mówiąc już o wyposażeniu szkół w instrumenty muzyczne. Czy warto jeszcze uczyć muzyki? Co robimy dobrze, a co źle?
Próbujmy zmienić sposób patrzenia na edukację szkolną. Zazwyczaj myślimy o szkole w perspektywie kariery dzieci – pokonują one kolejne etapy kształcenia, osiągając pewne odgórnie ustalone standardy , idą dalej do kolejnej szkoły, kończą edukację szkolną i… wtedy może właśnie pojawić się rozczarowanie – że ten wyidealizowany świat, który obiecywała nam szkoła nie istnieje. I trzeba sobie w nim radzić i uczyć się wszystkiego od nowa. I wówczas te nasze „dorosłe dzieci” już zupełnie inaczej patrzą na szkołę.
To czego najbardziej potrzebujemy w relacjach nauczyciele (szkoła) – rodzice to: otwartości na współpracę, dialogu i współpracy, zaufania i szacunku do siebie. Ze szczególnym naciskiem na zaufanie. Bez tego nic lub niewiele da się w szkole zrobić.
15 lutego minęły dwa lata od wejścia w życie ustawy o ochronie małoletnich, która w sposób systemowy wzmocniła ochronę dzieci przed przemocą i nałożyła na szkoły, przedszkola, organizacje społeczne oraz inne podmioty pracujące z dziećmi obowiązek wdrożenia Standardów Ochrony Małoletnich. To dobry moment na zastanowienie się, czy przyjęte rozwiązania spełniają swój cel.
Obserwujemy kryzys zaufania w pokoleniu Z. Młodym trudno odróżnić w mediach prawdę od fałszu. Jednak im ktoś ma bardziej rozwiniętą wiedzę, tym trudniej ulegnie manipulacji – mówi w wywiadzie z PAP dr Artur Urbaniak z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (UAM) w Poznaniu.
Im dłużej zajmuję się edukacją, tym więcej dostrzegam elementów i zależności, które na siebie silnie wpływają. Niektóre z nich mogą być hamulcem dla wielu zmieniaczy rzeczywistości szkolnej. Z niektórymi da się żyć i je omijać, żeby realizować własne pomysły i osiągać cele, czyli potocznie mówiąc – „robić dalej swoje”. Jak zatem zmieniać szkołę i uczenie (się)?
Sztuczna inteligencja (AI) już dziś rozwiązuje problemy, z którymi ludzkość mierzyła się od dekad – uważa prof. Włodzisław Duch z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (UMK). Dodaje, że AI może też przyczyniać się do powierzchownego postrzegania świata, jeśli nie wprowadzimy odpowiedniej edukacji.
Czasami można odnieść wrażenie, że kategorie „bullying” i „przemoc rówieśnicza” stosowane są zamiennie. Czy rzeczywiście oznaczają to samo? Rozmawiamy o tych zjawiskach z Anetą Derdą z Centrum Edukacji Obywatelskiej.
Wrześniowa powódź, jaka dotknęła południową Polskę i inne kraje Europy Środkowej, choć tragiczna w swych skutkach, jest też pewną trudną lekcją na temat występujących w naszej części świata zmian klimatycznych. A może i pracą domową. "Niże genueńskie zazwyczaj powodują bardzo wysokie opady, ale ten konkretny jest dosyć specyficzny. Dwa czynniki sprawiły, że jest on aż tak brutalny. Oba związane ze zmianami klimatu" - mówi o przyczynach powodzi w Polsce dr Michał Marosz, klimatolog z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w rozmowie z przedstawicielami Fundacji Polska z Natury.
