Jak to możliwe, że niektórzy ludzie nie odczuwają istotnej poprawy samopoczucia, zarówno fizycznego jak i emocjonalnego, mimo, że odpoczywają? Wbrew pozorom nie są to odosobnione przypadki. Wobec takich sytuacji warto zastanowić się czy to w jaki sposób spędzamy wolny czas pozwala na efektywną regenerację i czy sprawi, że późniejszy powrót do obowiązków odbędzie się z w pełni ,,naładowanymi akumulatorami”.
Myśląc o wolnym czasie warto wziąć pod uwagę kilka aspektów, które istotnie wpływają na jego jakość.
Aktywność fizyczna
WHO zaleca dzieciom i młodzieży min. 60 minut umiarkowanej aktywności fizycznej dziennie. W przypadku osób dorosłych jest to 150-300 minut umiarkowanej aktywności fizycznej tygodniowo.
Ruch wpływa korzystnie zarówno na nasze zdrowie fizyczne jak i emocjonalne. Zaleca się pokonywanie codziennie przynajmniej 8000 kroków, aby zmniejszać ryzyko wielu chorób somatycznych. Aktywność fizyczna pomaga również w regulacji nastroju, radzeniu sobie z trudnymi emocjami, obniża poziom odczuwanego stresu czy lęku, poprawia koncentrację. WHO zaleca dzieciom i młodzieży min. 60 minut umiarkowanej aktywności fizycznej dziennie. W przypadku osób dorosłych jest to 150-300 minut umiarkowanej aktywności fizycznej tygodniowo. Dowiedziono również, że spacerowanie przez 2,5 godziny w tygodniu może zmniejszyć ryzyko depresji.
Odpoczynek psychiczny
Zastanów się jakie aktywności cię relaksują, sprawiają, że twoja głowa odpoczywa… i właśnie tym się zajmij. Malowanie, czytanie książek, gra na instrumentach, słuchanie muzyki, gotowanie to tylko niektóre tego typu działania.
Z pewnością jesteś w stanie wymienić wiele innych, które pozwalają odpocząć właśnie tobie.
Kontakt z naturą
Spędzanie czasu na łonie natury wpływa kojąco na nasze zmysły. Wycisza, uspokaja układ nerwowy i obniża poziom stresu. Warto o tym pamiętać myśląc o wakacyjnych wyjazdach, ale również planując pojedyncze wolne dni (o kontakt z naturą można zadbać w parku lub na terenach zielonych niezbyt oddalonych od miasta). Kontakt z przyrodą wpływa korzystnie na nasze zdrowie psychiczne i samopoczucie, redukuje stres, poprawia odporność, pozytywnie oddziałuje na samoocenę i poprawia zdolności poznawcze.
Odpoczynek sensoryczny
Żyjemy w świecie mnóstwa różnych bodźców, na działanie których codziennie wystawiane są nasze organizmy. Wielu aspektów rzeczywistości, w której żyjemy nie możemy zmienić, ale można zadbać o rodzaj ,,detoksu” od nadmiaru bodźców w czasie wolnym. Przede wszystkim warto odłożyć na bok wszelkie ekrany i dać sobie odpocząć od technologii. Możemy również co jakiś czas wybrać się poza miasto, aby ograniczyć bodźce dźwiękowe, świetlne i inne, na które na co dzień nie zwracamy już uwagi, ale oddziałują one na nasz układ nerwowy.
Dbałość o dobrą jakość snu
Starajmy się tak planować odpoczynek, aby przesypiać minimum 8 godzin. Zrezygnujmy także z korzystania z urządzeń elektronicznych na minimum 2 godziny przed zaśnięciem.
Podstawową funkcją snu jest odpoczynek, regeneracja organizmu, a szczególnie mózgu. Prawidłowy sen wpływa również na układ hormonalny, w tym działanie hormonów regulujących regenerację tkanek czy metabolizm, procesy poznawcze (szczególnie pamięć, procesy uczenia się, kreatywność i logiczne myślenie) oraz ogólny stan psychiczny. Jak zapewnić sobie jak najlepszy sen? Dbajmy o jego regularność, starajmy się tak planować odpoczynek, aby przesypiać minimum 8 godzin. Zrezygnujmy także z korzystania z urządzeń elektronicznych na minimum 2 godziny przed zaśnięciem, ponieważ emitowane przez ekrany niebieskie światło może utrudniać zasypianie oraz obniżać jakość snu, a tym samym wpływać na słabszą regenerację organizmu.
Spędzanie czasu z bliskimi
Zdrowe relacje wpływają korzystnie na nasze samopoczucie. Satysfakcjonujące więzi są źródłem wsparcia emocjonalnego, wpływają na obniżenie poziomu przeżywanego stresu oraz dają poczucie zadowolenia z życia. Okazuje się, że osoby żyjące w pozytywnych relacjach są bardziej skłonne dbać o swoje zdrowie, dlatego w wolnym czasie należy zadbać o ważne dla nas więzi.
Mindfulness czyli bycie ,,tu i teraz”
Praktykowanie technik mindfulness polega na świadomym skupianiu naszej uwagi na tym czego doświadczamy w danej chwili (mogą to być myśli, emocje, uczucia, doznania płynące zarówno z otoczenia jak i z naszego ciała) oraz przyjęcie postawy otwartości wobec tego co w nas i wokół nas. Bycie ,,tu i teraz” wpływa korzystnie na nasze zdrowie, poczucie szczęścia i poziom odczuwanego stresu oraz poprawia regulację uwagi i emocji. W czasie wolnym od obowiązków warto poszukać informacji o różnych technikach praktykowania uważności i sprawdzić jak się w nich poczujemy.
Wobec wszystkich wskazówek mogących uczynić nasz wolny czas bardziej jakościowym nie należy zapominać, że każdy z nas ma prawo wyboru takiego sposobu odpoczywania, który najbardziej mu odpowiada i pozwala się skutecznie zregenerować. Powyższe informacje niech posłużą jako lista propozycji, z której każdy, jeśli chce, może wybrać te, które są mu najbliższe. Pamiętajmy, że odpoczynek ma być przyjemnością, która służy regeneracji, a nie kolejnym obowiązkiem.
Bibliografia:
- Wpływ aktywności fizycznej na zdrowie psychiczne, Franciszek Ostaszewski, 2023.
- Natura dba o twoje zdrowie, WWF Polska, 2022.
- Wpływ snu na funkcjonowanie mózgu, Karolina Osiwała, 2024.
- Dlaczego budowanie zdrowych relacji jest kluczowe dla naszego dobrostanu, 2023.
- Mindfulness jako wsparcie w procesie terapeutycznym, Agnieszka Pawłowska, 2024.
Notka o autorce: Magdalena Klimkiewicz jest psycholożką, liderką zespołu psychologiczno-pedagogicznego w Międzynarodowej Szkole Podstawowej Paderewski w Lublinie. Absolwentka magisterskich studiów psychologicznych, ukończyła liczne szkolenia poszerzające wiedzę na temat skutecznego pomagania dzieciom, młodzieży i dorosłym. Niniejszy artykuł ukazał się w blogu Edukacja i Inspiracje, licencja CC-BY-SA.
