Z raportu „Uczenie się dorosłych w Polsce” Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowego Instytutu Badawczego (IBE PIB) wynika, że jedynie nieco ponad 21% osób w wieku 25–65 lat, w ciągu roku uczestniczyło w Polsce w jakiejkolwiek zorganizowanej formie edukacji. To niski wynik, np. na Słowacji było to blisko 30%, w Czechach 42%, a w Finlandii nawet 62% dorosłych. Raport został opracowany na podstawie Międzynarodowego Badania Umiejętności Dorosłych PIAAC 2023 (Programme for International Assessment of Adult Competencies).
Analiza wskazuje, że polski model uczenia się dorosłych charakteryzuje się niską intensywnością. Uczestnictwo w edukacji pozaformalnej, czyli zorganizowanych działaniach edukacyjnych poza szkołą, jest silnie powiązane z poziomem posiadanych umiejętności, wykształceniem oraz wielkością firmy, w której dana osoba pracuje. Szkolenia są zazwyczaj krótkie i organizowane w miejscu pracy, a uczestnictwo w nich częściej wynika z obowiązku, niż z osobistej inicjatywy. Osoby z wyższym wykształceniem uczą się ponad trzykrotnie częściej niż te z wykształceniem podstawowym. W szkoleniach rzadziej uczestniczą też osoby niezatrudnione, powyżej 55. roku życia oraz z niższym kapitałem kulturowym.
Głównym powodem bierności edukacyjnej jest brak potrzeby uczenia się, co deklaruje 68% dorosłych nieuczestniczących w szkoleniach. Polki i Polacy mają poczucie, że ich kompetencje są wystarczające do wykonywania zadań zawodowych. Takie podejście utrudnia zdobywanie nowych umiejętności, związanych choćby z transformacją cyfrową i zieloną gospodarką.
Dostęp do nauki i postrzeganie wartości uczenia się dorosłych w Polsce są silnie związane ze strukturą społeczną i rynkiem pracy. Dla części pracowników szkolenia są przede wszystkim narzędziem do spełnienia bieżących wymagań w pracy i utrzymania pracy, podczas gdy dla innych stanowią ścieżkę do rozwoju, poszerzania horyzontów i budowania kariery. Widać to zwłaszcza u osób z wyższym wykształceniem, które znacznie częściej są ukierunkowane na rozwój i doskonalenie. Najczęściej uczą się, aby poszerzyć wiedzę/zainteresowania (28,5%) lub ulepszyć codzienną pracę (31,6%). Obowiązkowy charakter szkoleń ma dla nich znacznie mniejsze znaczenie (15%).
Z raportu IBE PIB wynika, że skuteczna polityka rozwoju kompetencji dorosłych nie może ograniczać się do finansowania szkoleń. Kluczowe znaczenie ma budowanie trwałej kultury uczenia się, wzmacnianie motywacji oraz przełamywanie barier strukturalnych – szczególnie wśród grup doświadczających wykluczenia społecznego.
Międzynarodowe Badanie Umiejętności Dorosłych PIAAC, europejski Adult Education Survey (AES), krajowy Bilans Kapitału Ludzkiego (BKL), czy pogłębione Badanie Uczenia się Dorosłych prowadzone przez IBE PIB to kluczowe źródła wiedzy o edukacji dorosłych w Polsce. Badanie PIAAC, jako jedyne w Polsce, sprawdza rzeczywiste kompetencje dorosłych, co pozwala lepiej zrozumieć, jak poziom umiejętności wiąże się z aktywnością edukacyjną i zawodową.
Zachęcamy do lektury raportu PIAAC 2023.
(Źródło: Instytut Badań Edukacyjnych)
Przeczytaj także w Edunews.pl:
