Czy można wyciągnąć ciekawe i wspólne wnioski z badań na temat uczenia się, które podejmowane są w różnych krajach świata, w różnych warunkach i różnych kulturach? Na rynku edukacyjnym ukazała się książka prof. Johna Hattiego pt. „Widoczne uczenie się dla nauczycieli”, która stanowi syntezę wyników ponad 900 badań na przestrzeni 15 lat, obejmujących miliony uczniów na całym świecie. Co faktycznie poprawia uczenie się w szkole?
Wprowadzone przez autora pojęcie „widocznego uczenia się” jest bardzo trafne – nie tylko łatwo je zapamiętać, ale także łatwo interpretować, a przez to zastosować w praktyce w szkole. Sygnalizuje ono kluczowe dla współczesnej edukacji przeniesienie uwagi z procesu nauczania na proces uczenia się i tworzy miejsce dla rozpoznanej jako bardzo istotna koncepcji informacji zwrotnej. Większość teorii przytaczanych w książce została rozwinięta w ciągu ostatnich dwudziestu lat. Są one przedstawiane i dyskutowane głównie w publikacjach anglojęzycznych, a do polskich nauczycieli docierały jedynie fragmentarycznie.
Książka ta, napisana z myślą o uczniach oraz przyszłych i już pracujących w zawodzie nauczycielach, wyjaśnia, jak zasady „widocznego uczenia się” stosować w każdej klasie na świecie. Autor oferuje zwięzłe i przystępne streszczenia najskuteczniejszych działań edukacyjnych, jak również praktyczne, szczegółowe wskazówki. Jednak zastosowanie od razu wszystkich proponowanych przez autora zasad, uporządkowanych w formie wszechstronnej listy kontrolnej, w praktyce byłoby zbyt trudne.
Dlatego polski wydawca (Centrum Edukacji Obywatelskiej) rekomenduje wybranie przez nauczyciela – samodzielnie lub, co szczególnie pożądane, wspólnie z pracującymi z nim pedagogami – reguł, które będą wprowadzane jako pierwsze. Jest to głęboko uzasadnione. Z doświadczeń wielu praktyków pracujących nad poprawą uczenia się i nauczania wynika, że w edukacji szczególnie warto pamiętać o zasadzie „mniej znaczy więcej”. Szczególnie, jeśli potrafimy to „mniej” elastycznie i konsekwentnie stosować.
Widoczne uczenie dla nauczycieli:
- łączy najszerzej dotychczas zakrojony projekt badawczy dotyczący strategii nauczania z praktycznym ich zastosowaniem podczas zajęć,
- naświetla zagadnienie z perspektywy zarówno nauczycieli, jak i uczniów, a ponadto zawiera dokładne wytyczne na temat m.in. przygotowywania lekcji, interpretowania uczenia się i informacji zwrotnej podczas zajęć oraz dalszych działań, które należy podjąć po lekcji,
- oferuje listy kontrolne, ćwiczenia, studia przypadków i inne najlepsze praktyki pomagające w poprawianiu osiągnięć,
- zawiera listy kontrolne dla całej szkoły oraz rady dla szkolnych liderów, jak wspierać i ułatwiać widoczne uczenie się w ich placówce,
- przedstawia metaanalizy ponad 900 badań,
- dokładnie omawia wiele aspektów uczenia się, w tym motywację uczniów, program nauczania, strategie metapoznawcze, zachowanie, strategie nauczania oraz organizację pracy w klasie.
- Widoczne uczenie się dla nauczycieli to pozycja, której nie wolno przegapić nikomu, kto chciałby otrzymać uzasadnioną naukowo odpowiedź na pytanie: „W jaki sposób możemy poprawić osiągnięcia w szkole?”.
John Hattie jest profesorem i dyrektorem Melbourne Education Research Institute na University of Melbourne w Australii oraz profesorem honorowym University of Auckland w Nowej Zelandii. Jest autorem książki „Visible Learning” oraz współautorem głośnych opracowań poświęconych uczeniu się: „Intelligence and Intelligence Testing”, „Visible Learning and the Science of How We Learn”, „Visible Learning into Action: International Case Studies of Impact”.
Minister edukacji powinien wysłać ją w prezencie wszystkim dyrektorom szkół w Polsce. Byłby to najbardziej opłacalny sposób na zapewnienie wysokiej jakości uczenia się uczniów. O wiele tańszy niż testy – prof. Jana Potworowski
Notka o publikacji:
John Hattie, Widoczne uczenie się dla nauczycieli (tytuł oryginału: Visible learning for teachers. Maximizing Impact on Learning). Centrum Edukacji Obywatelskiej, Warszawa, październik 2015. Seria: biblioteka Akademii SUS. Dostępna na www.civitas.com.pl.
