Warto zaczynać nauczanie w tym miejscu, gdzie są obecnie uczniowie. Do tego trzeba wiedzieć, co oni już na dany temat wiedzą. Jeśli zaczniemy w odpowiednim miejscu, to uczniowie wykorzystają swoją dotychczasową wiedzę i nie będą się nudzić powtarzaniem treści już znanych. A nauczyciel będzie mógł dostosować nauczanie do wiedzy uczniów, co jest sednem oceniania kształtującego.
Przyjrzymy się ośmiu prostym sposobom, jak tę wiedzę pozyskać.
Odkrywanie błędów
Nauczyciel przed lekcją tworzy materiał lub stronę internatową na dany temat. W tekście popełnia kilka błędów np. cztery. Poleca uczniom sprawdzić z wiarygodnymi stronami w internecie, gdzie popełniono błędy i poprawić je. To świetny sposób na sprawdzenie wcześniejszej wiedzy uczniów i doskonalenie ich umiejętności analitycznych.
Test
Nauczyciel przygotowuje wcześniej test na dany temat. Uczniowie odpowiadają: tak lub nie, mają na to trzy minuty. Następnie uczniowie w parach porównują odpowiedzi i sprawdzają wyniki w podręczniku lub w materiałach pomocniczych. Na koniec sprawdzane są odpowiedzi całej klasy i wyjaśniane niejasności.
WCN
Na początku lekcji nauczyciel pyta uczniów, co już wiedzą na dany temat lub co myślą, że wiedzą (W). Następnie pyta ich – co chcieliby wiedzieć (C). A na zakończenie lekcji – czego się nauczyli (N).
Można dodać jeszcze J – jak możemy się tego nauczyć, wtedy odpowiedzialność za naukę jest wspólna.
Zastosowanie tego sposobu może wyglądać w ten sposób, że uczniowie dostają kartkę z tabela o trzech kolumnach: W, C, N. Pierwsze dwie uczniowie wypełniają na początku lekcji, wskazane jest podzielenie się zapisami w parach. Przy pierwszej kolumnie uczniowie przekazują sobie wzajemnie wiedzę na dany temat. Można też podzielić się zapisami na forum klasy i zapisać drugą kolumnę, czyli pytania do tematu – na tablicy. Trzecią kolumnę uczniowie wypełniają na koniec lekcji.
Można wtedy wrócić do kolumny drugiej i ocenić, czy podczas lekcji uczniowie otrzymali odpowiedzi na pytania, które zadali?
Ustalanie tematu
Nauczyciel wymienia pojęcia związane z tematem i prosi uczniów o sugestię – o czym będzie ta lekcja? Skojarzenia uczniów dają nauczycielowi informację, co już uczniowie wiedzą. Zamiast pojęć można wyciągać z pudelka przedmioty.
Wariantem tego sposobu może być podanie pojęć z jednym pojęciem niepasującym. Zadaniem uczniów jest wtedy wskazanie tego pojęcia lub przedmiotu.
Jeśli/to
Nauczyciel podaje uczniom prawdziwe bazowe zdanie oraz inne stwierdzenia. Zadaniem uczniów jest zdecydowanie, które stwierdzenia wynikają z bazowego.
Wariantem jest poszukiwanie reguły rządzącej stwierdzeniami.
Wymaga to od uczniów samodzielnego przeanalizowania informacji.
Sortowanie słów
Uczniowie w małych grupach otrzymują zestaw kart ze słownictwem związanym z tematem. Nauczyciel prosi uczniów, aby omówili znaczenie słów i zdecydowali, które pasują do tematu. Następnie uczniowie otrzymują tekst związany z tematem, zapoznają się z nim i ponownie sortują słowa. Można poprosić uczniów, aby posortowali słowa na wybrane przez siebie kategorie.
Plakaty
Nauczyciel wiesza plakaty na ścianie, na każdym zamieszcza jedno pojęcie związane z tematem. Uczniowie przechodzą od plakatu do plakatu i piszą na nich skojarzenia z danym pojęciem.
Ocena wcześniejszej wiedzy uczniów pozwala dostosować nauczanie do ich potrzeb. Te proste strategie mogą pomóc w krótkim czasie zorientować się, co wiedza, a czego nie wiedzą uczniowie.
Notka o autorce: Danuta Sterna jest byłą nauczycielką matematyki i dyrektorką szkoły, ekspertką merytoryczna w programie Szkoła Ucząca Się (SUS), prowadzonym przez CEO i PAFW. Autorka książek i publikacji dla nauczycieli, propaguje ocenianie kształtujące w polskich szkołach, prowadzi też swoją stronę: www.oknauczanie.pl. Niniejszy post ukazał się w partnerskim serwisie Edunews.pl - www.osswiata.pl. Inspiracja artykułem Barbary Blackburn z MiddleWeb.com.
