Efekty uczenia się, myślenia, kombinowania, działania itp., a także motywowania kogoś do czegoś, tj. pozytywnego wywierania wpływu, zależą w dużej mierze od inteligencji. Czy można poprawić wrodzoną inteligencję? Jak lepiej rozwinąć zdolności uczniowskich umysłów? Warto poznać sposoby rozwijania inteligencji i proponować je uczniom.
Oto właśnie ukazała się nowa książka, która może pomóc nauczycielom w dziele stymulowania, rozwijania (ćwiczenia) uczniowskich umysłów. Książka, którą warto przeczytać i w szkole wykorzystać! IQ - ćwiczenia na inteligencję. Rozwiń zdolności swojego umysłu (praca zbiorowa), Warszawa: Wydaw. Publicat, 2012.
Źródło pomysłów i zadań do ćwiczenia inteligencji
O ludzkiej inteligencji napisano już grube tomy, przeprowadzono sporo badań itd., ale stale budzi zaciekawienie, także nauczycieli. Marzeniem wielu jest być inteligentnym. Zadaniem ważnym dla każdego jest rozszerzanie własnych myślowych horyzontów, umysłowych możliwości, emocjonalnych relacji z innymi oraz indywidualnych zdolności. Praca ww. może pomóc w realizacji tego zadania. Zawiera ponad 450 zadań i ćwiczeń pomocnych w rozwijaniu (doskonaleniu) zdolności ludzkiego umysłu. Są one różnorodne, ułożone według wzrastającego stopnia trudności. Ich wykorzystanie umożliwi sprawdzenie swojej inteligencji i rozwijanie zdolności twórczego myślenia. Warto wykorzystać w szkole!
Kreatywny i grzeczny uczeń
Wielu zatroskanych o jakość edukacji i szkoły, i to nie od dziś, powtarza pytanie, podobnie jak A. Hłobił (2004): Czy szkoła uczy twórczego myślenia? Artykuł jest upowszechniony w miesięczniku "Nowa Szkoła". Przygotowując się do dyskusji o niezbędnych treściach szkolnego nauczania czy też nowej podstawie programowej, lub też do szkolenia nt. potrzeby uczenia myślenia, rozwijania inteligencji, kreatywności czy zaradności uczniów, warto go przeczytać i przemyśleć! Podobnie, nauczyciele od lat pytają, jak pracować z uczniem zaradnym, sprytnym, buntującym się, niepokornym... - itd., czyli takim, o którym często się mówi: uczeń zdolny ale leniwy. A jaki on jest naprawdę? Uczeń, który w szkole uchodzi za niesfornego, niegrzecznego - bo się często nudzi - potrzebuje zadań na miarę swoich oczekiwań i możliwości.
Zaradny i pracowity uczeń
Wielkie zafascynowanie niektórych nowoczesnymi technologiami i wykorzystywaniem TIK w edukacji, budzi wątpliwości, czy faktycznie one pomagają rozwijać różne aspekty ludzkiej inteligencji? Z pewnością rozwijają inteligencję techniczną (technologiczną) - a inne? Przecież wiadomo, że kreatywność oraz poziom i sprawność myślenia, zależą w dużej mierze od inteligencji. Na pytanie: Kogo preferować - pracowitego czy zaradnego? (Sawiński 1993) - wskazano na potrzebę akceptacji i pracy z uczniem zaradnym, sprytnym, przedsiębiorczym. Przesłanie było wyraźne i oczywiste, ale szkolna praktyka ciągle preferuje ucznia grzecznego, pracowitego, pokornego... - bo z takim jest łatwiej. Na ww. i podobne pytania, trudno jest odpowiedzieć wprost i jednoznacznie bez odpowiednich badań diagnostycznych, ale odpowiedzi już są w literaturze. Warto poszukać i wykorzystać!
Różnorodność uczniowskiej inteligencji
Inteligencja była i nadal jest domeną psychologii. Sam termin „inteligencja” jest często stosowany w szkole. Jest wieloznaczny (od łac. intelligentia, zdolność pojmowania, bystrość). Nauczycielom, jako organizatorom uczenia się, bardzo potrzebna jest pogłębiona wiedza psychologiczna. Niektórzy słusznie twierdzą, że uczenie się na psychologii mózgu stoi. Potrzebne więc jest pogłębione rozumienie pojęcia inteligencji ucznia - jako fundamentu organizacyjnych czynności nauczycieli. Najczęściej stosują oni to pojęcie w znaczeniu:
- inteligencja - umysłowa zdolność do postrzegania, analizy i optymalnej (lub zbliżonej do optymalnej) adaptacji do zmian otoczenia,
- inteligencja - rodzaj szczególnej sprawności umysłowej, np. inteligencja płynna lub skrystalizowana (www.wikipedia.pl).
Ważność emocjonalnej inteligencji
Mówiąc o typach inteligencji, wymienia się: inteligencję kognitywną (abstrakcyjną), werbalną, emocjonalną, społeczną, twórczą i szereg innych. Dziś modne stało się mówienie o wielorakiej inteligencji (8 lub 11 typów). A wśród nauczycieli podnosi się szczególne znaczenie inteligencji emocjonalnej. W tym zakresie warto przypomnieć sobie treści książki D. Golemana (1997) pt. Inteligencja emocjonalna. W szkole, nie tylko nie można o niej zapomnieć, ale trzeba ją również ćwiczyć i rozwijać. Ale to jest temat na inny artykuł.
Znaczenie ćwiczeń na inteligencję
Są różnorodne sposoby pracy nad sobą i rozszerzania własnych myślowych horyzontów, umysłowych możliwości oraz zdolności myślenia. W szkole trzeba postawić na rozwój myślenia oraz doceniać jego wartości. Warto przede wszystkim dostrzec i zdiagnozować rodzaj i poziom inteligencji uczniów oraz podpowiedzieć, doradzić im odpowiednie zadania i ćwiczenia służące rozwijaniu potencjału swojego mózgu, umysłu. Trzeba budować szkołę myślenia!
(Notka o autorze: dr Julian Piotr Sawiński, nauczyciel konsultant Centrum Edukacji Nauczycieli w Koszalinie, członek zespołu e-Redakcji Edunews.pl)
