Dzieci głosu nie mają? Na szczęście mają. I są tego świadome, że mają, a co więcej - potrafią przedstawić i bronić swego zdania. W ramach Międzynarodowego Dnia Praw Dziecka ukazał się raport z badań „Perspektywa (dla) dzieci i młodzieży. Stan realizacji praw dziecka w Polsce”, który omawia stan realizacji praw młodych osób w naszym kraju. Wydarzeniu towarzyszyła debata z udziałem osób młodych i ekspertów zorganizowana przez Biuro Rzecznika Praw Dziecka.
Opracowanie zawiera analizę stanu wiedzy nastolatków, rodziców i nauczycieli o prawach dziecka oraz ich opinie i doświadczenia w zakresie praw dziecka, ze szczególnym uwzględnieniem trzech obszarów: ochrony (protection), świadczeń (provision) i uczestnictwa (participation).
Wyniki pokazują, że 94% nastolatków słyszało o prawach dziecka. Jednak tylko 12% deklaruje, że zna je dobrze. Doświadczenia młodych ludzi w domu i w szkole znacząco się różnią: 76% nastolatków czuje, że rodzice traktują ich sprawiedliwie, ale tylko 52% ma podobne zdanie o nauczycielach. Podobne różnice widać w kwestii bezpieczeństwa. 94% młodych osób czuje się bezpiecznie w domu, a w szkole 64%.
77% badanych nastolatków twierdzi, że rodzice zazwyczaj traktują ich zdanie poważnie, a 71% czuje się zachęcanych przez rodziców do wyrażania własnej opinii. Połowa młodych osób twierdzi, że nauczyciele zazwyczaj traktują ich zdanie poważnie (a 44% uważa, że nauczyciele zachęcają również do jego wyrażania).
Wyniki badań ponownie ujawniły pewne problemy z dobrostanem. Młodzi respondenci wskazują, że brak im czasu na odpoczynek i rozwijanie zainteresowań. 44% uczniów uważa, że nauka regularnie pochłania większość ich wolnego czasu. Z kolei 21% nigdy nie przesypia ośmiu godzin. Co czwarty nastolatek przyznaje, że rzadko lub wcale nie ma czasu na odpoczynek. Podobny odsetek, bo 26% nastolatków, nie ma w ogóle czasu na rozwijanie swoich pasji lub ma go rzadko.
Podczas dyskusji z udziałem Moniki Horna-Cieślak, Rzeczniczki Praw Dziecka oraz Jana Gawrońskiego, eksperta – społecznego zastępcę RPD, mocno wybrzmiało, że dzieci i młodzież mają rosnącą świadomość swoich praw. Niezmiennie potrzebują natomiast wsparcia, aby mogli swoje prawa realnie egzekwować. Podkreślono, że badania i debata stanowią ważny krok w kierunku tego, by perspektywa dzieci i młodzieży stała się integralną częścią decyzji podejmowanych w Polsce.
Raport można pobrać ze strony https://brpd.gov.pl/badania/
O badaniu
Badanie zostało zrealizowane na zlecenie Biura Rzecznika Praw Dziecka jesienią 2024 r. na terenie szkół przez firmę PBS Sp. z o.o.
Badanie jakościowe zostało przeprowadzone w formie zogniskowanych wywiadów grupowych (FGI) z nastolatkami w wieku 12–17 lat (N = 48), wychowawcami (N = 24) oraz rodzicami nastolatków (N = 24).
Badanie ilościowe zostało zrealizowane na ogólnopolskiej próbie (N = 1604) nastolatków w wieku 12–17 lat. Nastolatki wypełniały ankiety na tabletach jednocześnie słuchając pytań odczytywanych przez lektora (technika audio-CASI).
(Źródło: Biuro Rzecznika Praw Dziecka)
