portal o nowoczesnej edukacji

Back Jesteś tutaj: Strona główna System edukacji Warto przeczytać Takt pedagogiczny w sztuce nauczycielskiego działania

Takt pedagogiczny w sztuce nauczycielskiego działania

Tagi: jakość edukacji | nauczyciele | szkoła

recenzje publikacjiTaktowny nauczyciel „nie ogłasza ostentacyjnie”, że nie lubi rudych uczennic, „nie dostrzega złośliwie” pierwszych klasowych miłości, „nie słyszy” kłopotliwych wypowiedzi. Jest w klasie po to, żeby m.in. uczyć swoich podopiecznych godności. Wobec tego takt jest podstawowym wyznacznikiem jakościowym klimatu emocjonalnego w klasie.
 
Tyle tylko, że nie może być traktowany sporadycznie, na przykład z okazji Dnia Nauczyciela, ale powinien być ujmowany jako modus procedendi. Spójrzmy zatem na charakterystyczne wyznaczniki pracy zawodowej nauczyciela:
»  posiada zdolność do refleksji etycznej, 
»  jest wymagający i konsekwentny w działaniu, 
»  dokonuje indywidualnej interpretacji pojęcia taktu pedagogicznego, 
»  traktuje humor jako kategorię pedagogiczną, 
»  docenia wartości estetyczne, 
»  unika zadrażnień i konfliktów z uczniami, 
»  posiada własny system wartości, aby być skutecznym, 
»  dostrzega zalety i wady edukacji technologicznej, 
»  rozwiązuje wiele sytuacji potwierdzając kompetentne podejście do spraw uczniowskich, 
»  włącza takt do procesu komunikacji, dowodząc jego ważności wychowawczej. 
 
Mistrza poznajemy po prezentowanym takcie, bowiem tylko ta cecha będzie umożliwiała takie pojmowanie jego wiedzy i umiejętności, które okaże się przeżywaną interakcją intelektualną i stałym zaproszeniem do dyskursu.

Łatwo powiedzieć – nauczyciel. Czy jednak nie jest zastanawiające, że w odniesieniu do różnych interpretacji wskazujących, że ma uczyć, wspierać, wychowywać, kierować uczniem, ciągle nie ma jego kompleksowej interpretacji, dodajmy wyraźnie – uwzględniającej determinantę taktu. Zastanówmy się, czy nauczyciele są zawsze mistrzami, czy też zawsze „swoimi” nauczycielami? Ta druga kategoria jest zdecydowanie łatwiejsza, bo pozwala wyrzucić ucznia z klasy, poniżyć go przed innymi, postawić jedynkę bez żadnego uzasadnienia i tym samym tworzyć szkołę w gruncie rzeczy smutną i potwierdzającą powierzchowne opinie. Ta sytuacja musi się zmienić, bowiem ważne jest pytanie, czy współczesna szkoła nie jest zbyt często miejscem „wyrzucania” ucznia z przestrzeni edukacyjnej, bo może być w tej społeczności zarozumiały indywidualista, inteligentny rozrabiaka, nie lubiany kujon, spokojny słuchacz, grzeczny niedorajda czy też uczeń samodyscyplinujący.

W przestrzeni szkoły nie można lekceważyć różnorodności, warto zaś podjąć wysiłek na rzecz warunków, jakie tak naprawdę w szkole są ważne. Nie jest żadnym odkryciem, że szkoła nie ma charakteru homogenicznego, dlatego ważna jest prawdziwa obecność nauczyciela. Właśnie w tej obecności pojawia się takt pedagogiczny, bowiem tworzy w przestrzeni szkoły to, co najważniejsze – porozumienie.

Powiedzmy wyraźnie: jestem nauczycielem wobec ucznia, nie zaś jestem nauczycielem dla ucznia. Moje działania wobec ucznia zawierają kategorie aksjologiczne, pozwalają na to, że można rozmyślać nad pedagogicznym szmaragdem jego osoby, gdy popełnia błędy, decydować się na poważny temat dialogu, docenić to, co zaistniało w wychowawczym procesie relacji. Określenie „nauczyciel dla ucznia” jest zdecydowanie łatwiejsze dla nauczycielskiego działania, ponieważ niesie ze sobą bardzo często deklaratywność.

Warto zwrócić uwagę na tę kwestię w odniesieniu do taktu pedagogicznego. Zastanówmy się, czym jest takt wobec ucznia, a czym jest takt dla ucznia. Zauważmy od razu jakość znaczeniową. Można wręcz tę drugą kategorię odrzucić, bo wobec kogoś jestem zupełnie inny niż dla kogoś. W pierwszym przypadku wyznaczam sobie działanie wzajemności, w drugim zaś jedynie je deklaruję, bez konieczności respektowania tego założenia.

Nauczyciel nie pobiera pensji za takt pedagogiczny, uśmiech, dialog, system wartości, a za prawne usankcjonowanie swojego zawodu. Nie może zatem domagać się dodatkowej gratyfikacji za podstawowe cechy osobowościowe i jakościowe, niezbędne w pracy pedagogicznej. Dlatego tym bardziej warto sformułować wzorzec nauczyciela przez pryzmat taktu pedagogicznego.

Nauczyciel to osoba potwierdzająca stałą potrzebę współpracy ze wszystkimi podmiotami życia szkoły. Potrzeba takiej współpracy wyrażana jest przez indywidualna jakość taktu pedagogicznego, jako warunku dialogu, nauczania i wychowywania, które łącznie tworzą profil szkolnej kultury organizacyjnej. 

Określenie „stała potrzeba współpracy” nie ma odniesienia do wymagania od nauczyciela pracy bez wytchnienia i angażowania się we wszystko, co niesie życie każdej szkoły. Omawiane określenie prowadzi przede wszystkim do zauważenia konieczności dynamiki oddziaływań, co prowadzi do wzmacniania szans uczniów, zarówno w celu doskonalenia i wzmacniania ich predyspozycji i talentów, jak również przewidywania zagrożeń i prezentowania pedagogicznych kompetencji, jeśli już zagrożenia wystąpiły. Potrzeba współpracy prowadzi również do zastanowienia się nad jakością związków między nauczycielami pracującymi w szkole, między kadrą administracyjną szkoły, między rodzicami i oczywiście uczniami.

W kulturze szkoły przewija się pięć zbiorów założeń obejmujących związki szkoły z otoczeniem, a następnie sposób rozumienia natury ludzkiej, prawdy i czasu, natury ludzkiej działalności i międzyludzkich związków. Nie da się zdefiniować całej szkolnej kultury organizacyjnej poprzez którykolwiek z tych zbiorów, ale tylko przez jeden z nich, każdy jednak daje na tę kulturę określony punkt widzenia. Te punkty widzenia są wzajemnie zależne.

Trudno w tym kontekście nie doceniać potrzeby współpracy, a dodatkowo zauważmy, że na każdym z wymienionych zbiorów możemy wyraźnie usytuować takt pedagogiczny. Właśnie znaczenie, jakie nadaje mu w swojej pracy nauczyciel, warunkuje osiąganie efektywnych wyników podejmowanych zadań.

Taktowny nauczyciel ma więc we współczesnej szkole tworzyć jej kulturę, wyznaczać swoisty priorytet szacunkowi, jako niezwykłej kategorii współdziałania podmiotów i rzecz jasna działać w kategoriach realnych. Podkreślmy wyraźnie, że taktowny nauczyciel nie jest idealistą, który na każde trudne relacje będzie się obrażał i wyłącznie przekonywał, że należy życie szkoły formować z niezwykłym nasileniem poszukiwania wewnętrznej doskonałości człowieka. Można bowiem takt pedagogiczny łączyć z realnym życiem szkoły, gdzie jest miejsce na błąd, ale i bezwzględnie na refleksję, na chaos, ale i na uporządkowanie, na powtarzalność, ale też na twórczość, na milczenie, ale zawsze też na słowo.

Takt pedagogiczny ma wiele wspólnego ze słowem i z działaniem, a to przecież dwie tak charakterystyczne cechy działalności zawodowej nauczyciela.

Fragmenty książki pt. „Takt pedagogiczny w sztuce nauczycielskiego działania”, Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej, 2010.
 
(Źródło: O szkole.pl)
 
 

Filmy i prezentacje

Film z serii INSPIRACJE 2013 - Mobilna edukacja Film z serii INSPIRACJE 2013 - Kultura to komunikat!
Film z serii INSPIRACJE 2013 - Bo szkoła nie musi być nudna i szara

Film z serii INSPIRACJE 2013 - Awatarowa klasa

Film z serii INSPIRACJE 2013 - Przynieś sobie kompa, będziemy się uczyć Film z serii INSPIRACJE 2013 - Edukacyjne przygody z iPadem

Galeria

Marcin Polak, redaktor naczelny Edunews.pl otwiera najważniejszą edukacyjną konferencję w 2013 r. - INSPIRACJE 2013 - Jak uczynić polską szkołę jeszcze lepszą, 21-22.06.2013 Około 350 osób uczestniczyło w konferencji INSPIRACJE 2013 - Jak uczynić polską szkołę jeszcze lepszą, Warszawa, 21-22.06.2013 W wystąpieniu otwierającym Marcin Polak zaapelował, aby skończyć z zamulaniem polskiej szkoły różnymi nieprzemyślanymi reformami, biurokracją, uniformizacją i standaryzacją, a w zamian oprzeć zmiany na nauczycielach, którym się po prostu chce uczyć, odkrywać, zmieniać szkołę, INSPIRACJE 2013 - Jak uczynić polską szkołę jeszcze lepszą, Warszawa, 21-22.06.2013 Konferencja była ukoronowaniem pięciu lat działalności portalu Edunews.pl, INSPIRACJE 2013 - Jak uczynić polską szkołę jeszcze lepszą, Warszawa, 21-22.06.2013 Konferencja złamała również konwencję podobnych wydarzeń - o edukacji nie mówili nudni politycy i urzędnicy, lecz nauczyciele i edukatorzy, którzy oświatą i edukacją zajmują się na co dzień, INSPIRACJE 2013 - Jak uczynić polską szkołę jeszcze lepszą, Warszawa, 21-22.06.2013 Prelegenci konferencji nie tylko zwracali uwagę, że trzeba zmienić podejście i metody nauczania, ale również pokazali kilkadziesiąt dobrych praktyk pracy z różnymi narzędziami i pozytywne edukacyjne rezultaty, które one przyniosły, INSPIRACJE 2013 - Jak uczynić polską szkołę jeszcze lepszą, Warszawa, 21-22.06.2013 Nie zabrakło także aspektów międzynarodowych - w trakcie konferencji połączono się z polskim nauczycielem i uczniami ze Szkół Piwoni w Szczecinie, którzy w tym czasie przebywali na Florydzie w Stanach Zjednoczonych. Opowiadali oni, co ich zaskoczyło w szkole amerykańskiej i jakie z tego można dobre wnioski wyciągnąć pod kątem polskich szkół, INSPIRACJE 2013 - Jak uczynić polską szkołę jeszcze lepszą, Warszawa, 21-22.06.2013 Kongres Polskiej Edukacji 2011 Warto zauważyć, że na konferencji nie zabrakło także uczniów. Opowiadali oni, czego dorośli - również ich nauczyciele - mogą się od nich nauczyć. Dzielili się swoimi doświadczeniami w pracy z iPadami na lekcjach, INSPIRACJE 2013 - Jak uczynić polską szkołę jeszcze lepszą, Warszawa, 21-22.06.2013 Chociaż przez wszystkie wystąpienia przewijały się nowe technologie, uczestnicy konferencji byli zgodni: należy je włączać w proces nauczania, ale z głową, INSPIRACJE 2013 - Jak uczynić polską szkołę jeszcze lepszą, Warszawa, 21-22.06.2013 Prelegenci pokazali, że nowoczesna edukacja jest możliwa na każdym poziomie kształcenia - od przedszkola po studia wyższe i że warto zrozumieć, że świat się zmienił, a zatem metody nauczania też muszą być dostosowane do realiów, w których żyjemy, INSPIRACJE 2013 - Jak uczynić polską szkołę jeszcze lepszą, Warszawa, 21-22.06.2013 Bogata galeria zdjęć z konferencji INSPIRACJE 2013 - Jak uczynić polską szkołę jeszcze lepszą, dostępna jest w serwisie Flickr pod adresem: http://www.flickr.com/photos/edunews/

Sonda

Podręcznik dla pierwszej klasy szkoły podstawowej:

Powinien być tylko jeden podręcznik dla szkół, narzucony przez MEN - 23.6%
To nauczyciel powinien mieć prawo wyboru podręcznika i innych zasobów - 44.6%
Należy wybrać jeden podręcznik od wydawców w drodze przetargu - 3.1%
Nie ma potrzeby zmian obecnych zasad wyboru podręczników - 7.4%
Każdy nauczyciel ma obowiązek stworzyć własny podręcznik - 1.6%
Nie są w ogóle potrzebne podręczniki – nauczyciele korzystają z różnych zasobów - 19.8%

Łącznie głosów: 258
Głosowanie w tej sondzie zostało zakończone on: 28 Lut 2014 - 08:36

E-poradniki dla nauczycieli

Zachęcamy do lektury serii e-poradników edukacyjnych specjalnie opracowanych dla nauczycieli i osób uczących się:

Chmura tagów

Newsletter

Najnowsze wiadomości

Aplikacje mobilne

EDUNEWS - darmowa aplikacja na smartfony i tabletyEDUNEWS - darmowa aplikacja z wiadomościami z portalu o nowoczesnej edukacji dostępna w sklepach iTunes (iOS) i Google Play (Android).

Aplikacja na smartfony i tablety EDUSTOREEDUSTORE przewodniki nowoczesnego nauczyciela i ucznia - darmowa aplikacja dostępna w sklepach iTunes (iOS) i Google Play (Android).

Tablica ogłoszeniowa

PROMOCJA
Szkoła pierwsza klasa? Praktyczny poradnik dla rodziców sześciolatków
PROMOCJA
Technologie są dla dzieci - e-poradnik dla nauczycieli wczesnoszkolnych z dziesiątkami podpowiedzi, jak używać technologii w klasie

Ostatnie komentarze

Warto zobaczyć

Jesteśmy na Facebook.com

Cookies

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies.